biên độ
Định nghĩa
- Danh từ:
- Biên độ: Trong vật lý và toán học, đây là đại lượng chỉ độ lớn cực đại của một dao động hoặc một sóng, tính từ vị trí cân bằng đến điểm cực đại. Nó đo lường mức độ mạnh yếu hoặc quy mô của sự biến thiên.
- Phạm vi, mức độ chênh lệch: Trong cách dùng mở rộng, "biên độ" có thể chỉ khoảng cách, phạm vi hoặc mức độ chênh lệch giữa các giá trị cao nhất và thấp nhất trong một tập hợp dữ liệu hoặc một hiện tượng nào đó.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Biên độ của con lắc này là 10 cm. (Độ lệch lớn nhất của con lắc so với vị trí cân bằng là 10 cm.)
- Biên độ dao động của sóng âm càng lớn thì âm thanh càng to.
- Biên độ nhiệt độ trong ngày hôm nay khá cao, từ 20°C đến 35°C. (Chênh lệch nhiệt độ giữa cao nhất và thấp nhất trong ngày là 15°C.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Biên độ dao động": Cụm từ chuyên ngành chỉ độ lệch cực đại so với vị trí cân bằng trong một chu kỳ dao động.
- Cần tính toán biên độ dao động của cầu khi có gió mạnh.
- "Biên độ sóng": Độ cao cực đại của sóng (trong sóng cơ học) hoặc cường độ cực đại (trong sóng điện từ).
- Biên độ sóng biển trong cơn bão rất đáng sợ.
Biến thể và từ liên quan
- Dao động (động từ, danh từ): Chuyển động qua lại quanh một vị trí cân bằng. Là hiện tượng thường đi kèm với khái niệm "biên độ".
- Cực đại (danh từ, tính từ): Giá trị lớn nhất. "Biên độ" thường được đo đến giá trị cực đại này.
- Phạm vi (danh từ): Từ có nghĩa gần trong ngữ cảnh mở rộng, chỉ khoảng giới hạn của sự biến thiên.
Từ đồng nghĩa/Gần nghĩa
- Độ lớn cực đại: Cách diễn đạt nghĩa đen của "biên độ" trong vật lý.
- Mức chênh lệch: Từ gần nghĩa khi dùng để chỉ sự khác biệt giữa giá trị cao và thấp.
Các cụm từ liên quan
- Biên độ nhiệt: Chênh lệch giữa nhiệt độ cao nhất và thấp nhất trong một khoảng thời gian (ngày, tháng, năm).
- Biên độ nhiệt ở vùng sa mạc rất lớn.
- Biên độ an toàn: Khoảng cách hoặc phạm vi cho phép để đảm bảo an toàn, tránh sự cố.
- Khi vận hành máy móc, phải luôn duy trì một biên độ an toàn nhất định.
Thành ngữ/Cách diễn đạt đặc biệt
- Trong biên độ cho phép: Ở trong giới hạn, phạm vi được chấp nhận.
- Sự dao động của chỉ số nằm trong biên độ cho phép.
- Vượt quá biên độ: Vượt ra ngoài giới hạn, phạm vi quy định hoặc an toàn.
- Mức độ rung động của động cơ đã vượt quá biên độ cho phép.